حکایت راه‌اندازی نخستین چاپخانه پایتخت با دستور شاه | چاپ کتاب از تبریز تا تهران

وقتی خبر چاپ نسخه‌ای از گلستان سعدی در تبریز به دربار قاجار رسید، فتحعلیشاه به زین‌العابدین دستور داد به تهران بیاید و برای راه‌اندازی نخستین چاپخانه تهران با معتمدالدوله که از افراد مورد وثوق دربار بود، شریک شود.

همشهری آنلاین- حمیدرضا رسولی: ماجرای چاپ کتاب و رواج کتابخوانی در پایتخت تاریخچه پیچیده و پنهانی ندارد. قصه از دوره قاجار شروع می‌شود. به عبارتی، وقتی قرائتخانه‌ها در تهران تأسیس شد، اهالی پایتخت آرام آرام با پدیده‌ای به نام کتاب انس گرفتند و خیلی از اتفاقات حوزه کتاب برای نخستین بار در همان برهه تاریخی رخ داد که تا دوره معاصر ادامه داشته است. این روند از شروع به کار نخستین چاپخانه سربی و ساخت قرائتخانه‌ها در تهران شروع شده و با گذشت بیش از یک قرن به ساخت مجموعه‌های کم‌نظیری مثل باغ کتاب و شهر کتاب رسیده است.

قصه‌های خواندنی تهران را اینجا دنبال کنید

نخستین چاپخانه سربی

ماجرای راه‌اندازی نخستین چاپخانه تهران به دوره حکومت فتحعلیشاه قاجار برمی‌گردد. ماجرا از این قرار است که زین‌العابدین تبریزی با حمایت عباس میرزا نایب‌السلطنه که از شاهزادگان قاجار بود، ماشین چاپ به تبریز آورد. وقتی خبر چاپ نسخه‌ای از گلستان سعدی در تبریز به دربار قاجار رسید، فتحعلیشاه به زین‌العابدین دستور داد به تهران بیاید و برای راه‌اندازی نخستین چاپخانه تهران با معتمدالدوله که از افراد مورد وثوق دربار بود، شریک شود. زین‌العابدین و منوچهرخان بعد از شراکت با یکدیگر در تکیه منوچهرخانی که در ضلع شمال غربی بازار تهران بود، چاپخانه سربی تأسیس کردند. بسیاری از کتاب‌های دینی مثل محرق‌القلوب، مجالس‌المتقین و روضه‌المجاهدین و آثاری از علامه مجلسی در این چاپخانه به چاپ رسید. آثاری که در آن سال‌ها به چاپ می‌رسید به چاپ‌های معتمدی معروف شد.

نخستین کتاب چاپ سنگی

نخستین چاپخانه‌های تهران برای چاپ کتاب از شیوه سنگی استفاده کردند. شماری از پژوهشگران، دیوان عبدالوهاب معتمدالدوله و جمعی دیگر دیوان غزلیات حافظ را نخستین کتاب چاپ سنگی تهران می‌دانند که در چاپخانه معتمدی چاپ شده است. برخی دیگر «المعجم فی آثار ملوک‌العجم» را نخستین کتاب چاپ سنگی تهران می‌دانند که در سال ۱۲۲۱ شمسی به چاپ رسیده است. قبل از شروع فعالیت چاپخانه‌های سنگی، همه کتاب‌ها در خارج از کشور به چاپ می‌رسید. چنانکه ژان شاردن، جهانگرد مشهور فرانسوی، در سفرنامه‌اش نوشته در سال ۱۰۵۴ شمسی کتاب‌هایی را که در خارج از کشور چاپ شده به اتفاق وزیر اعظم شاه سلیمان اول صفوی به ایران آورده است. کتاب محرق‌القلوب هم نخستین کتاب چاپ حروفی است که در سال ۱۲۰۲ شمسی در تهران به چاپ رسیده است. قبل از شروع به کار چاپخانه‌های حروفی در تهران، همه کتاب‌های فارسی در چاپخانه لیدن هلند چاپ می‌شد.

کد خبر 806211

  • سبزی فروشی در انبار مهمات

  • بوستان باصفا به جای آبجوسازی | داستان شکل‌گیری مجیدیه

  • ماجرای بزرگ‌ترین آتش‌سوزی تاریخ بلدیه‌ | کار ماموران سوزافیه در تهران قدیم چه بود؟

  • از آبجوسازی تا نمایشگاه آثار هنری

  • پژوهشگاه دانش‌های بنیادی جایگزین دفتر شخصی فرح

  • عملیات نجات با ساخت بوستان «یاس فاطمی»

  • سرگذشت پرماجرای قصر مارکوف | دورهمی اهالی در زندان مشهور

  • اگر صداوسیما این سریال را پخش نمی‌کرد سودش بیشتر بود | اشتباهات فاحش در سریالی که سالها در آرشیو ماند

  • این تصمیم یحیی توهین به شعور هوادار است | سپاهان را نبردی خودت برو!

  • اطلاعیه سامانه یکپارچه خودرو برای فروش خودروهای جدید سایپا و ایران خودرو | اسامی ۱۳ خودروی جدید را ببینید

  • حزب الله در حال ارتکاب اشتباه بزرگ است | ممکن است بیروت در وضعیتی مشابه غزه قرار بگیرد

  • سوالات مهم رئیسی از سران کشورهای اسلامی | ۱۰ راهکار فوری ایران برای حل بحران غزه | این جنگ رویارویی محور شرارت و شرافت است

  • درخواست نتانیاهو از سران کشورهای عربی | مبارزان حماس جایی برای پنهان شدن ندارند | به حزب‌الله هشدار دادیم

  • نصرالله در سخنرانی خود چه گفت؟ | مقامات اسرائیل عده ای احمق هستند

  • انتشار برای اولین بار؛ تصاویر لحظه عمل کردن تله‌های انفجاری برای صهیونیست‌ها

  • اقدام زیبای ستاره خارجی استقلال بعد از بردن تراکتور

  • آغاز باران از فردا در این بخش کشور ؛ گسترش دامنه بارش‌ها از پنجشنبه | افزایش آلودگی هوا در شهرهای پرجمعیت و صنعتی

  • سرمربی نه من میخواهم مدیرعامل استقلال شوم | منتظرم این رویا عملی شود

  • ایران رونالدینیو را سنگ روی یخ کرد | آرزویی که پر پر شد

  • (۱۶+) تصاویر دلخراش از توحش صهیونیست‌ها نسبت به پیکر شهدا

  • خط و نشان کشتی‌گیر تاریخ‌ساز ایران برای حسن یزدانی | آمادگی شکست همه را دارم و المپیک را می‌خواهم

  • پشت پرده تغییر یک شبه برنامه پرمخاطب تلویزیون | مجری واکنش نشان داد

  • بهنام بانی باز هم ثابت کرد هوادار دوآتشه استقلال است | تلاش جالب خواننده پرطرفدار برای حضور در جشن بازیکنان استقلال

  • تصاویر دیده نشده از غیرت غیورمردان قرارگاه حمزه سیدالشهدا در پاسگاه‌های مرزی

  • آشنایی با تاریخچه صنعت چاپ در ایران

  • نخستین‌بار در تبریز اتفاق افتاد

دیدگاهتان را بنویسید